Sri Krishna Shodasopachara Pooja Vidhanam – श्री कृष्ण षोडशोपचार पूजा
पूर्वाङ्गं पश्यतु ॥
हरिद्रा गणपति पूजा पश्यतु ॥
पुनः सङ्कल्पम् –
पूर्वोक्त एवं गुण विशेषण विशिष्टायां शुभ तिथौ मम मनोवाञ्छित फलावाप्त्यर्थं ब्रह्मज्ञान सिद्ध्यर्थं श्रीकृष्ण परब्रह्म पूजां करिष्ये ॥
ध्यानम् –
कस्तूरीतिलकं ललाटफलके वक्षःस्थले कौस्तुभं
नासाग्रे वरमौक्तिकं करतले वेणुं करे कङ्कणम् ।
सर्वाङ्गे हरिचन्दनं च कलयन् कण्ठे च मुक्तावलिं
गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूडामणिः ॥
ध्यायामि बालकं कृष्णं मात्रङ्के स्तन्यपायिनम् ।
श्रीवत्सवक्षसं कान्तं नीलोत्पलदलच्छविम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः ध्यायामि ।
आवाहनम् –
स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः ।
स॒ह॒स्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात् ।
स भूमिं॑ वि॒श्वतो॑ वृ॒त्वा ।
अत्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम् ॥
आवाहयामि देवेशं श्रीपतिं श्रीधरं हरिम् ।
बालरूपधरं विष्णुं सच्चिदानन्दविग्रहम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः आवाहयामि ।
आसनम् –
पुरु॑ष ए॒वेदग्ं सर्वम्᳚ ।
यद्भू॒तं यच्च॒ भव्यम्᳚ ।
उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नः ।
य॒दन्ने॑नाति॒रोह॑ति ॥
दामोदर नमस्तेऽस्तु देवकीगर्भसम्भव ।
रत्नसिंहासनं चारु गृह्यतां गोकुलप्रिय ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः नवरत्नखचित सुवर्ण सिंहासनं समर्पयामि ।
पाद्यम् –
ए॒तावा॑नस्य महि॒मा ।
अतो॒ ज्यायाग्॑श्च॒ पूरु॑षः ।
पादो᳚ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ ।
त्रि॒पाद॑स्या॒मृतं॑ दि॒वि ॥
पुष्पाक्षत समायुक्तं पुरुषोत्तम पूर्वज ।
पाद्यं गृहाण देवेश पूर्णरूप नमोऽस्तु ते ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः पादयो पाद्यं समर्पयामि ।
अर्घ्यम् –
त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑षः ।
पादो᳚ऽस्ये॒हाऽऽभ॑वा॒त्पुन॑: ।
ततो॒ विष्व॒ङ्व्य॑क्रामत् ।
सा॒श॒ना॒न॒श॒ने अ॒भि ॥
गन्धपुष्पाक्षतोपेतं फलेन च समन्वितम् ।
अर्घ्यं गृहाण भगवन् वसुदेव प्रियात्मज ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ।
आचमनीयम् –
तस्मा᳚द्वि॒राड॑जायत ।
वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः ।
स जा॒तो अत्य॑रिच्यत ।
प॒श्चाद्भूमि॒मथो॑ पु॒रः ॥
नानानदी समानीतं सुवर्णकलशस्थितम् ।
गृहाणाचमनीयं च विमलं जलमच्युत ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः मुखे आचमनीयं समर्पयामि ।
मधुपर्कम् –
मधुदध्याज्यसम्युक्तं महनीय गुणार्णव ।
मधुसूदन देवेश मधुपर्कं गृहाण मे ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः मधुपर्कं समर्पयामि ।
पञ्चामृत स्नानम् –
पञ्चामृतस्नानमिदं पयोदधि घृतं मधु ।
शर्करामपि गोविन्द शकटासुरभञ्जन ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि ।
स्नानम् –
यत्पुरु॑षेण ह॒विषा᳚ ।
दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत ।
व॒स॒न्तो अ॑स्यासी॒दाज्यम्᳚ ।
ग्री॒ष्म इ॒ध्मश्श॒रद्ध॒विः ॥
गङ्गा गोदावरी कृष्णा यमुनाभ्यः समाहृतम् ।
सलिलं विमलं देव स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ।
स्नानानन्तरं शुद्ध आचमनीयं समर्पयामि ।
वस्त्रम् –
स॒प्तास्या॑सन्परि॒धय॑: ।
त्रिः स॒प्त स॒मिध॑: कृ॒ताः ।
दे॒वा यद्य॒ज्ञं त॑न्वा॒नाः ।
अब॑ध्न॒न्पुरु॑षं प॒शुम् ॥
पीताम्बरयुगं देव गृहाण सुमनोहरम् ।
देहि मे सकलानर्थान् देवकी प्रियनन्दन ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ।
यज्ञोपवीतम् –
तं य॒ज्ञं ब॒र्हिषि॒ प्रौक्षन्॑ ।
पुरु॑षं जा॒तम॑ग्र॒तः ।
तेन॑ दे॒वा अय॑जन्त ।
सा॒ध्या ऋष॑यश्च॒ ये ॥
उपवीतं गृहाणेदं काञ्चनं कमलापते ।
पवित्रं कुरु मां देव नमः परमपूरुष ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गन्धम् –
तस्मा᳚द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुत॑: ।
सम्भृ॑तं पृषदा॒ज्यम् ।
प॒शूग्स्ताग्श्च॑क्रे वाय॒व्यान्॑ ।
आ॒र॒ण्यान्ग्रा॒म्याश्च॒ ये ॥
गन्धं कुङ्कुमकस्तूरी घनसारसमन्वितम् ।
गृहाण ते नमो देव कुब्जानुग्रहकारिणे ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः गन्धं समर्पयामि ।
आभरणम् –
तस्मा᳚द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुत॑: ।
ऋच॒: सामा॑नि जज्ञिरे ।
छन्दाग्ं॑सि जज्ञिरे॒ तस्मा᳚त् ।
यजु॒स्तस्मा॑दजायत ॥
हारनूपुरकेयूर किङ्किणीदामपूर्वकम् ।
गृहाणाभरणं सर्वं शरणागतवत्सल ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः आभरणानि समर्पयामि ।
अक्षतान् –
अक्षतान् धवलान् दिव्यान् मुक्ताफल समप्रभान् ।
वासुदेव गृहाण त्वं नमस्ते भक्तवत्सल ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः अक्षतान् समर्पयामि ।
पुष्पाणि –
तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त ।
ये के चो॑भ॒याद॑तः ।
गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा᳚त् ।
तस्मा᳚ज्जा॒ता अ॑जा॒वय॑: ॥
जाजी चम्पक पुन्नाग केतकी मल्लिकादिभिः ।
करवीरैः पारिजातैः पूजयामि रमापतिम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः नानाविध परिमल पत्र पुष्पाणि समर्पयामि ।
अथाङ्ग पूजा –
ओं अच्युताय नमः – पादौ पूजयामि ।
ओं गोपालाय नमः – गुल्फौ पूजयामि ।
ओं जन्महीनाय नमः – जानुनी पूजयामि ।
ओं पूतनावैरिणे नमः – ऊरू पूजयामि ।
ओं शकटासुरभञ्जनाय नमः – कटिं पूजयामि ।
ओं नवनीतप्रियाय नमः – नाभिं पूजयामि ।
ओं उत्तालतालभेत्रे नमः – उदरं पूजयामि ।
ओं वनमालिने नमः – वक्षःस्थलं पूजयामि ।
ओं चतुर्भुजाय नमः – हस्तान् पूजयामि ।
ओं कंसारये नमः – कण्ठं पूजयामि ।
ओं मथुरानाथाय नमः – मुखं पूजयामि ।
ओं कुचेलसम्पत्प्रदाय नमः – कपोलौ पूजयामि ।
ओं कञ्जलोचनाय नमः – नेत्रे पूजयामि ।
ओं करुणानिधये नमः – कर्णौ पूजयामि ।
ओं ललिताकृतये नमः – ललाटं पूजयामि ।
ओं शुकसंस्तुताय नमः – शिरः पूजयामि ।
ओं सर्वेश्वराय नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि ।
अथ अष्टोत्तरशतनाम पूजा –
श्री कृष्ण अष्टोत्तरशतनामावलीपश्यतु ॥
धूपम् –
यत्पुरु॑षं॒ व्य॑दधुः ।
क॒ति॒धा व्य॑कल्पयन् ।
मुखं॒ किम॑स्य॒ कौ बा॒हू ।
कावू॒रू पादा॑वुच्येते ॥
वनस्पत्युद्भवो दिव्यो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तम ।
बालकृष्ण महीपालो धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः धूपं आघ्रापयामि ।
दीपम् –
ब्रा॒ह्म॒णो᳚ऽस्य॒ मुख॑मासीत् ।
बा॒हू रा॑ज॒न्य॑: कृ॒तः ।
ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्य॑: ।
प॒द्भ्याग्ं शू॒द्रो अ॑जायत ॥
साज्यं त्रिवर्तिसम्युक्तं वह्निना योजितं मया ।
गृहाण मङ्गलं दीपं त्रैलोक्य तिमिरापहम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः दीपं समर्पयामि ।
नैवेद्यम् –
च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तः ।
चक्षो॒: सूर्यो॑ अजायत ।
मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑ ।
प्रा॒णाद्वा॒युर॑जायत ॥
नैवेद्यं गृह्यतां देव भक्तिं मे अचलां कुरु ।
ईप्सितं मे वरं देहि इहत्र च परां गतिम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः नैवेद्यं समर्पयामि ।
ओं भूर्भुव॒: सुव॑: । तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया᳚त् ॥
सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि ।
(सायङ्काले – ऋतं त्वा सत्येन परिषिञ्चामि)
अमृतमस्तु । अ॒मृ॒तो॒प॒स्तर॑णमसि ।
ओं प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ । ओं अ॒पा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
ओं व्या॒नाय॒ स्वाहा᳚ । ओं उ॒दा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
ओं स॒मा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अ॒मृ॒ता॒पि॒धा॒नम॑सि । उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।
ताम्बूलम् –
नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षम् ।
शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत ।
प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिश॒: श्रोत्रा᳚त् ।
तथा॑ लो॒काग्ं अ॑कल्पयन् ॥
पूगीफलं सताम्बूलं नागवल्लीदलैर्युतम् ।
एला लवङ्ग सम्युक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः ताम्बूलं समर्पयामि ।
नीराजनम् –
वेदा॒हमे॒तं पुरु॑षं म॒हान्तम्᳚ ।
आ॒दि॒त्यव॑र्णं॒ तम॑स॒स्तु पा॒रे ।
सर्वा॑णि रू॒पाणि॑ वि॒चित्य॒ धीर॑: ।
नामा॑नि कृ॒त्वाऽभि॒वद॒न्॒ यदास्ते᳚ ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः कर्पूर नीराजनं समर्पयामि ।
नीराजनानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । नमस्करोमि ।
मन्त्रपुष्पम् –
धा॒ता पु॒रस्ता॒द्यमु॑दाज॒हार॑ ।
श॒क्रः प्रवि॒द्वान्प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः ।
तमे॒वं वि॒द्वान॒मृत॑ इ॒ह भ॑वति ।
नान्यः पन्था॒ अय॑नाय विद्यते ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः सुवर्ण दिव्य मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ।
आत्मप्रदक्षिण नमस्कारम् –
यानिकानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च ।
तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे ॥
पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसम्भव ।
त्राहिमां कृपया देव शरणागतवत्सला ॥
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम ।
तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष जनार्दन ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः आत्मप्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ।
साष्टाङ्ग नमस्कारम् –
उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोष्टाङ्गमुच्यते ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः साष्टाङ्ग नमस्कारान् समर्पयामि ।
सर्वोपचाराः –
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः छत्रं आच्छादयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः चामरैर्वीजयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः नृत्यं दर्शयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः गीतं श्रावयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः आन्दोलिकान्नारोहयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः अश्वानारोहयामि ।
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः गजानारोहयामि ।
समस्त राजोपचारान् देवोपचारान् समर्पयामि ।
प्रार्थना –
नमो ब्रह्मण्य देवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥
नमस्तुभ्यं जगन्नाथ देवकीतनय प्रभो ।
वसुदेवसुताऽनन्त यशोदानन्दवर्धन ॥
गोविन्द गोकुलाधार गोपीकान्त गुणार्णव ।
पाहि मां पद्मनयन पतितं भवसागरे ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः प्रार्थना नमस्कारान् समर्पयामि ।
क्षमा प्रार्थन –
अपराध सहस्राणि क्रियन्तेऽहर्निशं मया ।
दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व पुरुषोत्तम ॥
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम् ।
पूजाविधिं न जानामि क्षमस्व पुरुषोत्तम ॥
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं महेश्वर ।
यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु ते ॥
अनया पुरुषसूक्त विधान पूर्वक ध्यान आवाहनादि षोडशोपचार पूजया भगवान् सर्वात्मकः श्री कृष्ण परमात्मा सुप्रीता सुप्रसन्ना वरदा भवन्तु ॥
तीर्थप्रसाद ग्रहणम् –
अकालमृत्यहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं श्री बालकृष्ण पादोदकं पावनं शुभम् ॥
ओं श्रीकृष्ण परब्रह्मणे नमः प्रसादं शिरसा गृह्णामि ।
ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।
